Over de Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen

De Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen (NeRDS, spreek uit als de /nɛrts/) is een set standaarden, richtlijnen en praktische hulpmiddelen (tools) voor het verantwoord ontwerpen, ontwikkelen en inkopen van digitale systemen binnen de Nederlandse overheid.

In de Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen vind je niet alleen informatie over het ontwerpen, bouwen en implementeren van technologie, maar ook concrete tools en hulpmiddelen die je direct kunt toepassen in je dagelijkse werkzaamheden.

De informatie is bedoeld voor medewerkers, ambtenaren, van de rijksoverheid, provincies, gemeentes en waterschappen.

Informatie van de overheid

De Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen is een website van de Nederlandse Digitale Dienst, onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het Bureau Architectuur Digitale Overheid (BADO) stelt de informatie samen.

Kernrichtlijnen

De Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen helpt overheidsorganisaties bij het maken van betere keuzes bij het ontwerpen, bouwen en implementeren van technologie. Door deze richtlijn toe te passen en gebruik te maken van onze praktische hulpmiddelen en tools zorgt u ervoor dat uw digitale diensten:

1. Verantwoord zijn ontworpen
2. Voldoen aan wettelijke vereisten waaronder de BIO
3. Inclusief en toegankelijk zijn voor alle burgers
4. Transparant en uitlegbaar zijn in hun werking
5. Veilig en betrouwbaar zijn gedurende hun hele levenscyclus

Voor wie is deze richtlijn?

Deze richtlijn is ontwikkeld voor iedereen die betrokken is bij het ontwerpen, ontwikkelen, inkopen, implementeren of beheren van digitale systemen binnen de Nederlandse overheid:

• Beleidsmakers die digitale strategieën formuleren
• Projectleiders die digitale projecten aansturen
• Ontwikkelaars en Architecten die digitale systemen bouwen
• Inkopers die digitale oplossingen selecteren
• Juristen die juridische compliance bewaken

Gebruik deze richtlijn

Gebruik deze richtlijn als:

• Verzameling van praktische hulpmiddelen en tools bij het nemen van beslissingen over digitale technologie
• Checklist voor compliance met wettelijke vereisten
• Gids voor het implementeren van best practices
• Referentie voor het beoordelen van bestaande systemen
• Inspiratiebron voor het verantwoord inzetten van nieuwe technologieën
• Toolkit met handvatten, sjablonen en softwaretools voor directe toepassing

Onze werkwijze: 'Opinionated' en 'Disagree-and-Commit'

De Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen hanteert een opinionated view: we maken duidelijke keuzes en geven concrete aanbevelingen op basis van best practices, ervaringen en wat bewezen effectief is binnen de overheid. Dit betekent dat we niet neutraal alle mogelijke opties presenteren, maar een standpunt innemen over wat we de beste aanpak vinden.

Om effectief samen te werken met diverse stakeholders hanteren we een disagree-and-commit werkwijze:

• Open discussie: Iedereen mag zijn mening geven en argumenten aanvoeren. We waarderen verschillende perspectieven en bespreken deze grondig.
• Duidelijke besluitvorming: Na de discussie nemen we een besluit, ook als niet iedereen het volledig eens is.
• Commitment: Zodra een besluit is genomen, committeren alle betrokkenen zich aan de uitvoering, ongeacht hun initiële standpunt.

Deze aanpak zorgt ervoor dat we:

• Sneller tot concrete richtlijnen komen
• Niet vastlopen in eindeloze discussies
• Toch alle relevante perspectieven meenemen
• Effectief kunnen itereren en verbeteren op basis van praktijkervaringen

Niet eens met een richtlijn? Dat mag! Geef feedback via Contact en bijdragen en help ons de richtlijn te verbeteren.

Fases van digitale ontwikkeling

De Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen structureert de ontwikkeling van digitale systemen in vier fases. Deze fasering helpt je om gefaseerd te werken aan verantwoorde digitale diensten en biedt per fase concrete handvatten en hulpmiddelen:

1. Verkenningsfase: Onderzoek en begrijp het probleem en de gebruikersbehoeften voordat je oplossingen bedenkt.
2. Ontwerpfase (Alpha): Ontwerp en test verschillende oplossingsrichtingen met gebruikers.
3. Bouwfase (Beta): Bouw een werkende versie van de dienst en test deze met echte gebruikers.
4. Productie: Breng de dienst in productie en blijf monitoren, testen en verbeteren.

Deze fases zijn gebaseerd op de best practices uit agile ontwikkelmethoden en de GDS (Government Digital Service) service standard. Per richtlijn vind je op de pagina "Wanneer doe je wat?" specifieke aanbevelingen en hulpmiddelen die relevant zijn voor elke fase.

Huidige versie

Dit is versie 0.3.8 van de Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen (NeRDS). Deze website en de plugin voor AI-assistenten dragen hetzelfde versienummer. De eerste versie verscheen op 21 maart 2025.

Wat er per versie is veranderd lees je op de pagina Versies. Welke build er nu draait staat op de pagina Huidige versie.

Iedereen mag meedenken

De informatie en tools in de Nederlandse Richtlijn Digitale Systemen komen open source tot stand. Dat betekent dat iedereen kan meekijken en zijn mening mag geven, of een voorstel mag doen - zowel voor de inhoud als voor de ontwikkeling van nieuwe hulpmiddelen:

• Geef je vraag of wijziging door via Contact en bijdragen.
• Draag bij aan de ontwikkeling van praktische tools.